Elsevier Üretken Yapay Zekâ Politikaları
Üretken yapay zekâ araştırmacılara destek olabilir, ancak Elsevier dergilerinde insan gözetimi, şeffaf beyan ve nihai sorumluluk her zaman yazarda, hakemde ve editörde kalır.
Bu politikalar, başlangıçta araştırmacılar tarafından giderek daha fazla kullanılması beklenen üretken yapay zekâ1 ve YZ destekli teknolojilerin yükselişiyle ortaya çıkmış, gelişen iyi uygulama anlayışını yansıtacak biçimde güncellenmiştir. Amaç; yazarlara, hakemlere, editörlere, okuyuculara ve katkı sunanlara daha fazla şeffaflık ve rehberlik sağlamaktır. Elsevier bu alandaki gelişmeleri izlemeye devam edecek ve politikaları uygun şekilde ayarlayacaktır.
Yazarlar için
Makale hazırlığında üretken YZ ve YZ destekli teknolojilerin kullanımı — genel bakış
Elsevier, sorumlu biçimde kullanıldığında üretken YZ ve YZ destekli teknolojilerin (”YZ Araçları”) araştırmacıların verimli çalışmasına, hızlıca kritik içgörüler edinmesine ve daha iyi sonuçlar elde etmesine yardımcı olma potansiyelini kabul etmektedir. YZ ajanları ve derin araştırma araçları da dahil olmak üzere bu araçlar; karmaşık literatürün sentezlenmesinde, bir alanın veya araştırma sorusunun genel görünümünün sunulmasında, araştırma boşluklarının belirlenmesinde, fikir üretiminde ve içerik düzenleme ile dil/okunabilirlik iyileştirme gibi görevlerde giderek daha fazla destek sağlamaktadır.
Bir Elsevier dergisine makale hazırlayan yazarlar YZ Araçlarından yararlanabilir. Ancak bu araçlar hiçbir zaman insanın eleştirel düşüncesinin, uzmanlığının ve değerlendirmesinin yerini almamalıdır. YZ Araçları her zaman insan gözetimi ve denetimi altında kullanılmalıdır.
Nihai olarak yazarlar çalışmalarının içeriğinden sorumludur. Bu sorumluluk şunları kapsar:
Tüm YZ çıktısının doğruluğunu, kapsamlılığını ve tarafsızlığını dikkatle gözden geçirmek ve doğrulamak (YZ tarafından üretilen atıflar hatalı veya uydurma olabileceğinden, kaynakların kontrol edilmesi dahil).
Makalenin, yazarın özgün ve sahici katkısını temsil ettiğinden ve kendi analiz, yorum, içgörü ve fikirlerini yansıttığından emin olmak için tüm materyali kapsamlıca düzenlemek ve uyarlamak.
YZ tabanlı olsun ya da olmasın kullanılan her araç ya da kaynağın okuyuculara açık ve şeffaf biçimde belirtilmesini sağlamak — YZ Araçlarının kullanımı için gönderim sırasında bir beyan ifadesi gereklidir.
Kullanılan YZ Aracının koşullarını kontrol ederek makalenin veri gizliliğini, fikri mülkiyeti ve diğer hakları koruyacak şekilde geliştirilmesini sağlamak.
YZ Araçlarının sorumlu kullanımı
Yazarlar, kullandıkları YZ Aracının koşullarını kontrol ederek yayımlanmamış makaleleri de dahil olmak üzere verilerinin ve girdilerinin gizliliğinin korunduğundan emin olmalıdır. Kişisel olarak tanımlanabilir verilere özellikle dikkat edilmelidir. Mevcut telifli görselleri, gerçek kişileri ya da başkalarına ait tanımlanabilir ürün veya markaları kopyalayan ya da bunlara atıfta bulunan görseller üretilmemeli, bir bireyin sesinin benzeri de oluşturulmamalıdır. Yazarlar olgusal hataları ve olası önyargıları kontrol etmelidir.
Yazarlar ayrıca, kullandıkları YZ Aracına materyallerini yalnızca kendilerine hizmet sunma amacıyla kullanma hakkı tanıdıklarından; materyalleri üzerinde başka hiçbir hak (sınırlama olmaksızın, aracın bu materyaller üzerinde eğitilmesi hakkı dahil) vermediklerinden emin olmalıdır. Aynı zamanda aracın çıktılarının kullanımına, ilgili makalenin sonradan yayımlanmasını kısıtlayabilecek bir biçimde koşul koymadığından da emin olmalıdırlar.
Beyan
Yazarlar, makale hazırlığında YZ Araçları kullanımını gönderim sırasında makalede ayrı bir YZ beyan ifadesiyle açıklamalıdır; bu ifade yayımlanan çalışmada da yer alacaktır. Yazarlar; kullanılan YZ Aracının adı, kullanım amacı ve gözetim düzeyi dahil olmak üzere YZ kullanımlarını belgelemelidir. Temel dilbilgisi, yazım ve noktalama kontrolleri için beyan gerekmez. Araştırma sürecindeki YZ kullanımı ise Yöntemler bölümünde ayrıntılı olarak beyan edilmeli ve açıklanmalıdır.
Yazarlık
Yazarlar, YZ Araçlarını yazar ya da ortak yazar olarak listelememeli, yazar olarak atıf da göstermemelidir. Yazarlık, yalnızca insanlara atfedilebilecek ve insanlar tarafından yerine getirilebilecek sorumluluk ve görevler içermektedir. Her (ortak) yazar; çalışmanın herhangi bir bölümünün doğruluğu ya da bütünlüğüyle ilgili soruların uygun biçimde araştırılıp çözülmesinden sorumludur; ayrıca yazarlık, çalışmanın nihai sürümünü onaylama ve gönderimine onay verme yetisini gerektirir.
Şekil, görsel ve çizimlerde üretken YZ ve YZ destekli araçların kullanımı
Gönderilen makalelerde görselleri oluşturmak veya değiştirmek için üretken YZ ya da YZ destekli araçların kullanımına izin verilmemektedir. Buna; bir görsel ya da şekil içindeki belirli bir özelliğin iyileştirilmesi, gizlenmesi, taşınması, kaldırılması ya da eklenmesi dahildir. Parlaklık, kontrast veya renk dengesi ayarları, orijinaldeki bilgiyi gizlemediği ya da ortadan kaldırmadığı sürece kabul edilebilir. Şüpheli görsel düzensizliklerini tespit etmek için gönderilen makalelere görsel adli analiz araçları veya özel yazılımlar uygulanabilir.
Tek istisna, YZ kullanımının araştırma tasarımının veya yönteminin bir parçası olmasıdır (örneğin biyomedikal görüntüleme alanında, temel araştırma verisini üretmek ya da yorumlamak için kullanılan YZ destekli görüntüleme yaklaşımları). Böyle bir durumda kullanım, Yöntemler bölümünde yeniden üretilebilir biçimde açıklanmalıdır. Bu açıklama; YZ araçlarının görsel oluşturma ya da değiştirme sürecinde nasıl kullanıldığını ve modelin/aracın adını, sürüm ve uzantı numaralarını, üreticisini içermelidir. Yazarlar YZ yazılımının kendi kullanım politikalarına uymalı ve doğru içerik atfını sağlamalıdır. Gerektiğinde yazarlardan, editoryal değerlendirme için görsellerin YZ öncesi sürümlerini ve/veya nihai sürümleri oluşturmakta kullanılan ham görselleri sunmaları istenebilir.
Grafiksel özetler gibi çizimlerin üretiminde üretken YZ ya da YZ destekli araçların kullanımına izin verilmemektedir. Kapak görselinin üretiminde üretken YZ kullanımına, yazarın dergi editöründen ve yayıncıdan önceden izin alması, ilgili materyalin kullanımı için gerekli tüm hakların temizlendiğini gösterebilmesi ve doğru içerik atfını sağlaması koşuluyla bazı durumlarda izin verilebilir.
Hakemler için
Hakem değerlendirme sürecinde üretken YZ ve YZ destekli teknolojilerin kullanımı
Bir araştırmacı, başka bir araştırmacının makalesini değerlendirmeye davet edildiğinde makale gizli bir belge olarak ele alınmalıdır. Hakemler, gönderilen makaleyi ya da herhangi bir bölümünü üretken YZ aracına yüklememelidir; bu, yazarların gizlilik ve mülkiyet haklarını ihlal edebilir ve makale kişisel tanımlayıcı bilgi içeriyorsa veri gizliliği haklarını çiğneyebilir.
Bu gizlilik şartı, makale ve/veya yazarlar hakkında gizli bilgi içerebileceğinden hakem raporu için de geçerlidir. Bu nedenle hakemler, yalnızca dil ve okunabilirliği iyileştirme amacıyla dahi olsa hakem raporlarını bir YZ aracına yüklememelidir.
Hakem değerlendirmesi bilimsel ekosistemin kalbidir ve Elsevier bu süreçte en yüksek bütünlük standartlarına uyar. Bilimsel bir makaleyi değerlendirmek, yalnızca insanlara atfedilebilecek sorumluluklar içerir. Hakem değerlendirmesi için gerekli eleştirel düşünce ve özgün değerlendirme bu teknolojinin kapsamı dışında olduğundan ve teknolojinin makale hakkında hatalı, eksik ya da önyargılı sonuçlar üretme riski bulunduğundan, hakemler makalenin bilimsel değerlendirmesinde üretken YZ ya da YZ destekli teknolojileri kullanmamalıdır. Hakem, değerlendirme raporunun içeriğinden sorumludur.
Elsevier’in bünyesinde sahip olduğu, kimlik korumalı YZ destekli teknolojilerin (tamlık ve intihal kontrolleri yapmak ile uygun hakemleri belirlemek için tarama sürecinde kullanılanlar gibi) RELX Sorumlu YZ İlkeleri’ne uygun olduğunu lütfen unutmayın. Bu kurum içi ya da lisanslı teknolojiler yazar gizliliğine saygı gösterir, önyargı açısından titiz değerlendirmeye tabi tutulur ve veri gizliliği ile güvenliği gereksinimlerine uygundur.
Editörler için
Editoryal süreçte üretken YZ ve YZ destekli teknolojilerin kullanımı
Gönderilen bir makale gizli bir belge olarak ele alınmalıdır. Editörler, gönderilen makaleyi ya da herhangi bir bölümünü üretken YZ aracına yüklememelidir; bu, yazarların gizlilik ve mülkiyet haklarını ihlal edebilir ve makale kişisel tanımlayıcı bilgi içeriyorsa veri gizliliği haklarını çiğneyebilir.
Bu gizlilik şartı; makale ve/veya yazarlar hakkında gizli bilgi içerebileceğinden, bildirim ya da karar mektupları dahil makaleyle ilgili tüm yazışmalar için de geçerlidir. Bu nedenle editörler, yalnızca dil ve okunabilirliği iyileştirme amacıyla dahi olsa mektuplarını bir YZ aracına yüklememelidir.
Bilimsel bir makalenin editoryal değerlendirmesini yönetmek, yalnızca insanlara atfedilebilecek sorumluluklar içerir. Bu iş için gerekli eleştirel düşünce ve özgün değerlendirme teknolojinin kapsamı dışında olduğundan ve hatalı/eksik/önyargılı sonuç riski bulunduğundan, editörler makalenin değerlendirme veya karar alma sürecinde üretken YZ ya da YZ destekli teknolojileri kullanmamalıdır. Editör; editoryal süreçten, nihai karardan ve bunun yazarlara iletilmesinden sorumludur.
Bir editör, bir yazarın ya da hakemin YZ politikalarını ihlal ettiğinden şüphelenirse yayıncıyı bilgilendirmelidir.
Yayın süreci
Elsevier’in yayın sürecinde YZ ve YZ destekli teknolojileri kullanımı
Dergilerimizin yazar, hakem ve editörlerinin deneyimini iyileştirme taahhüdümüzün bir parçası olarak, yayın sürecini geliştirmenin yenilikçi yollarını sürekli araştırıyoruz.
Elsevier yayın sürecinde YZ’yi şu anda nasıl kullanıyor
Editörlerimiz, uygun hakemlerin belirlenmesine, gönderimlerin kapsamının eşleştirilmesine ve yinelenen gönderimlerin tespitine yardımcı olan YZ araçlarına erişebiliyor.
Yazarlarımız, çalışmaları için uygun dergileri belirlemelerine yardımcı olan Journal Finder gibi araçlarla destekleniyor. Ayrıca bir makale tercih edilen dergi tarafından kabul edilmezse, Makale Aktarım Hizmeti uzman önerileri ya da eşleştirme algoritmalarıyla alternatif yayın seçenekleri önerebiliyor.
Ekiplerimiz, şu görevlerde YZ araçlarından yararlanıyor: gönderilen makalelerin teknik kontrolleri (gönderim kurallarına uygunluk ve tamlık değerlendirmesi); politikalara uyumu sağlamak için araştırma bütünlüğü kontrolleri; ve kabul sonrası aşamada baskı hazırlama, kopya düzenleme ile tutarsızlık/yanlışlık tespiti.
Karar almada insan gözetiminin merkezde kalmasını taahhüt ediyoruz. (Not: YZ kullanımının kapsamı dergiden dergiye değişir; sorularınız için ilgili dergiyle doğrudan iletişime geçin.)
Sık Sorulan Sorular
Elsevier neden YZ araçlarının yayımlanan çalışmada yazar olarak gösterilmesine izin vermiyor? Yazarlık yalnızca insanlara atfedilebilecek sorumluluklar içerir. Her (ortak) yazar, çalışmanın doğruluğu/bütünlüğüyle ilgili soruların çözülmesinden sorumludur; yazarlık, nihai sürümü onaylama ve gönderimine onay verme yetisini gerektirir.
Bu politika dilbilgisi/yazım denetimi araçlarını ve referans yöneticilerini kapsıyor mu? Hayır. Yazım veya dilbilgisi denetleyicileri kapsam dışıdır. Mendeley, EndNote, Zotero gibi referans yöneticileri de kapsam dışıdır ve beyan gerektirmeden kullanılabilir. Bu politika, bilimsel bir çalışma oluşturmakta kullanılabilecek çıktı üreten büyük dil modelleri gibi YZ araçlarına özgüdür.
Bu politika, araştırma sürecinde (örneğin veri işlemede) kullanılan YZ araçlarına atıfta bulunuyor mu? Hayır. Bu politika, bilimsel yazım sürecinde kullanılan üretken YZ teknolojilerine atıfta bulunur. Resmî araştırma tasarımı ya da yöntemlerinde YZ kullanımını engellemez; bu bağlamda kullanılan YZ, Yöntemler bölümünde açıklanmalıdır.
Yazarlar YZ kullanımını makalenin hangi bölümünde beyan etmeli ve bu ifade kabul edilen makalede nerede görünür? Makalenin sonunda, referansların hemen üstünde “Yazım sürecinde üretken YZ ve YZ destekli teknolojilerin kullanım beyanı” başlıklı bir ifade eklenmesini istiyoruz. Önerilen format:
Bu çalışmanın hazırlanması sırasında yazar(lar) [ARAÇ/HİZMET ADI] aracını [AMAÇ] için kullandı(lar). Bu araç/hizmeti kullandıktan sonra yazar(lar) içeriği gerektiği gibi gözden geçirip düzenledi ve yayının içeriğinden tam sorumluluğu üstlendi(ler).
YZ ajanları ya da derin araştırma çıktısını doğrudan makale metni olarak kullanabilir misiniz? Hayır. YZ çıktısı yalnızca hazırlık sürecinde ilham kaynağı olabilir; her makale yazarların özgün katkısını ve kendi analiz, yorum ve fikirlerini yansıtmalıdır. Tüm çıktılar olgusal doğruluk, kapsam ve tarafsızlık açısından kontrol edilmeli, kaynaklar doğrulanmalıdır.
Elsevier, hakem değerlendirme ve editoryal karar süreçlerinde YZ kullanımına izin veriyor mu? Şu anda hayır. Elsevier, hakem değerlendirme sürecinde YZ kullanımına izin vermez ve YZ araçlarının editoryal karar almasına olanak tanımaz. İnsan gözetimi karar almanın merkezindedir ve tüm editoryal sonuçlardan editörler nihai olarak sorumludur. Bununla birlikte Elsevier, YZ’nin gelecekte kurum içi editörlere makale tarama gibi görevlerde nasıl destek olabileceğini araştırmaya açık olduğunu belirtmektedir.
Telif hakkı, yazarlar makalelerinde bir YZ aracına atıf verirse nasıl ele alınır? YZ araçları yazarlık niteliği taşımaz. Yayın sözleşmesi süreci her zamanki gibi işler: abonelik makalelerinde yazar telif hakkını Elsevier’e ya da ortak topluluğa devreder; açık erişim makalelerinde ise telif hakkını kendinde tutar, Elsevier’e lisans verir ve bir son kullanıcı Creative Commons lisansı seçer.
Bu yazı Generative AI policies for journals başlıklı yayından derlenmiş olup çalışmanın hazırlanması sırasında yazar, çeviri desteği için Claude aracınından yararlandı.
Üretken YZ; metin, görsel, ses ve sentetik veri gibi çeşitli içerik türleri üretebilen bir yapay zekâ teknolojisidir. Örnekler: ChatGPT, NovelAI, Jasper AI, Rytr AI, DALL-E vb.
Politika Eylül 2025’te güncellenmiştir.